Ήμουν στα 21 μου χρόνια όταν βγήκε αυτή η ταινία [1992]... "L'amant de la Chine du Nord", έτσι τιτλοφόρησε το βιβλίο της η Marguerite Duras... Αυτοβιογραφικό βιβλίο από τις αναμνήσεις των 15 της χρόνων... Μα πρώτο ερέθισμα για μένα η ταινία του Jean-Jacques Annaud, την οποία η συγγραφέας αποκήρυξε δηλώνοντας πως δεν έχει καμία σχέση με το κείμενό της και πως πρόκειται για αποκυήματα της φαντασίας του σκηνοθέτη... Προκλητικό έτσι;... Σε μιαν εποχή που ανακάλυπτα τον έρωτα, με κάθε λέξη, κάθε στιγμή, κρίσιμα, σχεδόν υπαρξιακά, μια ταινία με τίτλο "Ο εραστής" συνοδευόμενη απ'όλα αυτά τα σχόλια, σας βεβαιώνω είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μένα... Μιλούσε για την επιθυμία, για τον έρωτα και για την ανάμνηση...
Εκείνη, χωρίς όνομα κι εδώ [βλέπε και "Τελευταίο τανγκό στο Παρίσι"], "το πάιδί", μαθήτρια στο γαλλικό σχολείο της Ινδοκίνας. Εκείνος, "ο Κινέζος", 17 χρόνια μεγαλύτερός της, έμπειρος, ώριμος και ιδιαίτερα γοητευτικός άντρας. Η δύσκολη σχέση με τη μητέρα της. Η πολύ κοντινή σχέση με τον μικρό της αδελφό. Μια συμμαθήτρια που την τραβούσε ερωτικά και της προκαλούσε αμηχανία. Η στριμωγμένη από κάθε άποψη πολιτική κατάσταση της εποχής στην Ινδοκίνα της δεκαετίας του 1930. Μια ιδιαίτερη, στριφνή εφηβεία. Κι ένας έρωτας. 
Ένας έρωτας που από τη μεριά της ξεκίνησε λίγο σαν καπρίτσιο, λίγο σαν παιχνίδι, κάπως σαν πειραματισμός και δοκιμασία στα όρια, τις αρχές και τις αντοχές των οικογενειακών σχέσεων... Ένας έρωτας σαν αντίδραση σε όλους και σε όλα... Αντίδραση σ'όσα την αγχώνουν και σε όσα προσδοκά... Αντίδραση απέναντι στον εαυτό της και στους άλλους... Ότι ονειρεύεται μια έφηβη δηλαδή...
Κι από παιχνίδι, σιγά - σιγά μετατράπηκε σε μεθοδική και επίπονη εκπαίδευση, σε διψασμένη μάθηση, σε ασίγαστο πάθος και βασανιστική εμμονή... Ήταν βλέπετε κι εκείνος ο έρωτας φτιαγμένος από τη στόφα των, μετρημένων στα δάχτυλα του ενός χεριού, συναντήσεων που σημαδεύουν, καθορίζουν τη συνέχεια της ζωής εκείνου που έχει την τύχη - ή την ατυχία κατ'άλλους - να τον ζήσει... 
Όλο τούτο στημένο στο υπέροχο αποικιοκρατικό κινέζικο σκηνικό - ναι, γιατί να το κρύψουμε - της φαντασίωσης του Annaud! Μεγαλειώδες! Στην εποχή πυροδότησε όλες μου τις φαντασιώσεις, ερωτικές και μη... 
Και νάτα πάλι τα ερωτήματα... Εκείνη, παθητική δέκτης ερεθισμάτων από τον Κινέζο, αλλά κι ενεργητική, παίζοντας το επικίνδυνο παιχνίδι της γοητείας μιας γυναίκας πάνω σε έναν άντρα... Η απαγόρευση που κορυφώνει την επιθυμία... Η καταστροφή κι η δημιουργία... Η ένταση κι η απάθεια... Αντιφάσεις σώματος και ψυχής, ωριμότητα και ανωριμότητα, πόνος και πάθος, ηδονή κι οδύνη... Το ψέμα κι η αλήθεια... Η μύηση στον έρωτα... Η συμβολική της αθωότητας κι η διαλεκτική της διαστροφής του παιδιού που γίνεται γυναίκα... Εκπληκτική ταινία... Υ.Γ. 1993 - Το βιβλίο τιμήθηκε με το βραβείο Goncourt, ενώ η ταινία απέσπασε César αλλά και Όσκαρ φωτογραφίας ανάμεσα στα άλλα...
7 σχόλια:
Με παρακίνησες να δω την ταινία.
ΑπόΨε το βράδυ.
Εκείνη, παθητική δέκτης ερεθισμάτων, αλλά κι ενεργητική, παίζοντας το επικίνδυνο παιχνίδι της γοητείας μιας γυναίκας πάνω σε έναν άντρα... Η απαγόρευση που κορυφώνει την επιθυμία... Η καταστροφή κι η δημιουργία... Η ένταση κι η απάθεια... [Τέλειο, Τέλειο !]
Η σημαίνουσα λέξη είναι "παίζει"! Είναι ένα παιδί που παίζει τη γυναίκα! (Μήπως έτσι δεν κάνουμε όλοι τελικά;)
Ναι ! με το "παίζει", με το "δεν κάνει", με το "εσύ φταίς"! Με την επιθυμία της απαγόρευσης! ΄Ετσι κορυφώνεται η δημιουργία της γοητείας και της έντασης.
Ήταν ένα κοριτσάκι που χωρίς αναστολές(????) του είπε, κάντο μου όπως το κάνεις και με τις υπόλοιπες. Αυτός ήτανε ένας συναισθηματικός μάστορας και όχι κάποιος κάγκουρας. Βεβαίως οποιοδήποτε άλλο κοριτσάκι στην ηλικία της και για πρώτη της φορά, θα τον είχε ερωτευτεί, μόνο και μόνο επειδή θα ένιωθε τόση ένταση από το πουθενά.
Το ότι το κατάλαβε και καλά στο πλοίο, κολοκύθια τούμπανα.Το ουσιαστικότερο νόημα, η κοινωνία πάντα προσπαθεί να χωρίσει τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τους ερωτευμένους.Η αθωότητα δεν χάνεται, εξελίσεται. Δεν καταστρέφει ο έρωτας, αλλά το ψέμα. Κανείς μας δεν μεγαλώνει, όλοι παιδιά είμαστε, απλά άλλοι κάνουν λιγότερα λάθοι, άλλοι περισσότερα.Κάποια παιδιά μαθαίνουν να βγάζουν το μάτι των άλλων, γνωρίζοντας τον τρόπο, επίτηδες.Άλλα προσπαθούν να κάνουν τους άλλους να χαμογελούν.Καθόλου παιχνίδι να μην υπάρχει, παρά αμοιβαίο συναίσθημα, αυθορμητισμός και δώσιμο, όλα πάνε ρολόι.Το παιχνίδι είναι για όσους έχουν βαρεθεί την απλότητα των πραγμάτων και ψάχνουν μεγαλεία στη Γαλλία.Η ταινία όντως έχει πολύ ωραία σκηνικά. Είναι ένα πολύ ωραία γυρισμένο έργο. Και άσχετα με το αν συμφωνούνε οι γνώμες, διαβάζοντας και τα 3 blogs σου, γράφεις πολύ καλά. Γι αυτό άλλωστε είδα και την ταινία. Βεβαίως καθένας βλέπει τα πράγματα όπως θέλει να τα δει.
Νομίζω - έτσι σκέφτηκα εγώ...- πως ήταν ένα κοριτσάκι που θέλησε να γίνει γυναίκα εξαιτίας αυτής της συνάντησης με τούτον τον άντρα... Μιά συνάντηση με έναν άνθρωπο μπορεί να αλλάξει ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου.
Σκέφτομαι πως το ψέμα είναι σύμφυτο με τόν άνθρωπο. Για την ακρίβεια με το υποκείμενο. Ο Λακάν (γάλλος ψυχαναλυτής) όριζε το υποκείμενο ως εκείνο που εν δυνάμη εξαπατά. Έχει δηλαδή τη δυνατότητα να πει αλήθεια ή ψέματα, και τέλος πάντων με κανέναν τρόπο δεν είναι προβλέψιμο. Αν δεν υπάρχει αυτό μιλάμε για αντικείμενο. Έναν άνθρωπο δηλαδή εκτός συμβολικής τάξης, πιο απλά χωρίς τη δυνατότητα να πει όχι.
Εδώ το κοριτσάκι-γυναίκα είναι υποκείμενο που επιλέγει το αντικείμενο του έρωτά της. Και συνάμα ΕΠΙΛΕΓΕΙ να γίνει το αντικείμενο της επιθυμίας, ή του πόθου αν θέλεις, του άντρα που την έλκει. Δες την απλότητα σ'αυτό. Απλά την έλκει. Κι αυτό αρκεί. Και του δίνεται. Χωρίς άλλο κάτι να σκεφτεί. Χωρίς κοινωνικά ταμπού και αναστολές. Και καλά κάνει σκέπτομαι εγώ.
Νομίζω αυτή η απλότητα σε αυτή της την πράξη είναι που τόσο πολύ μου άρεσε σε αυτή την ταινία. Είναι τρομακτικό το πόσο δύσκολο είναι να ζήσει κανείς απλά. Μεγάλη φιλοδοξία τελικά.
Όσο για το παιχνίδι, μόνο μέσα από αυτό μαθαίνει κανείς. Δε γίνεται παιδί χωρίς παιχνίδι. Και συμφωνώ - ω πόσο πολύ συμφωνώ... - με το ότι όλοι μένουμε παιδιά. Μα πιστεύω πως όλα παιχνίδι είναι. Κι ο έρωτας, και η ίδια η ζωή, ακόμα κι αυτή η συνομιλία μας, ένα παιχνίδι είναι.
Την έννοια της αθωότητας την ψάχνω ακόμη. Εδώ δεν έχω γνώμη. Ψάχνω...
Σ'ευχαριστώ για το μοίρασμα και το προχώρημα της σκέψης...
Καλημέρα!
ΕΚΕΙΝΗ
Στην βάση του ο έρωτας, αυτή η απλότητα της έλξης είναι. Άλλωστε είναι μια ιδιαίτερη έλξη, αλλιώς θα "παίρναμε" τους περισσότερους-περισσότερες.Θεωρώ πως το έργο με σκοπό να ικανοποιήσει κάποιες απαιτήσεις του σκηνοθέτα, καταστρέφει αυτήν την απλότητα, προσδίδοντας στο κοριτσάκι κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία αντιφάσκουν με αυτό που λέμε πρώτη φορά και απλή έλξη.Την μία, η σκέψη της και ο τρόπος της είναι πολύ απλός και την άλλη καθόλου απλός.
Το τι ορίζεται ως αλήθεια ή ψέμα, δεν το γνωρίζουμε ακριβώς. Με βάση τα γεγονότα όμως, όταν συμβεί κάτι, δεν μπορούμε να πούμε ότι δεν συνέβει, γιατί τότε ακριβώς λέμε ψέμα. Βέβαια με βάση την αντίληψη του καθενός, μπορεί ένα πορτοκάλι να είναι μπάλα ποδοσφαίρου και όχι πορτοκάλι. Ως υποκείμενα θεωρώ πως έχουμε έμφυτο το ψέμα, μιας και δεν γνωρίζουμε την ΑΛΗΘΕΙΑ ή τις ΑΛΗΘΕΙΕΣ που δημιούργησαν και διέπουν την Ύπαρξη.Το όχι και το ναι, μπορεί να το πει ακόμη και ένας άνθρωπος που λέει αλήθεια.Τη μόνη δυνατότητα που στερεί η αλήθεια είναι εκείνη του ψέματος.Το ψέμα επίσης στερεί την δυνατότητα της αλήθειας, γιατί η αλήθεια είναι αψεγάδιαστη, δεν μπορεί να νοθευτεί με ελάχιστο ψέμα διότι τότε δεν είναι αλήθεια.Βεβαίως ούτε και το ψέμα στερεί την δυνατότητα του ναι και του όχι.Τους στερεί όμως την ουσία, καθώς τείνουν να είναι ίδια.
Όντως είναι τρομακτικό να ζήσει κανείς απλά, ιδιαίτερα αν ψάχνει και σύντροφο σε αυτό.Με την αλήθεια είναι τα πράγματα απλά, με το ψέμα γίνονται πολύπλοκα.
Έαν μερικά παιδιά παίζουν και στο παιχνίδι ειπωθεί κάποιο ψέμα, θα έχεις προσέξει πως ξαφνικά το παιχνίδι γίνεται καυγάς.Άλλο μπλοφάρω με σκοπό να παίξω και άλλο "παίζω" με σκοπό να πω ψέμματα.
Που πρωτοβλέπεις αθωότητα ? Εκεί να την ψάξεις. Κι αν όσο προχωράει ο καιρός χαράζει ίσια πορεία και δεν λοξοδρομεί λόγω εμποδίων, τότε εξελίσσεται.
Και εγώ σ'ευχαριστώ που τα είπαμε και ελπίζω να τα ξαναπούμε!
Τσιαοοοο!
Άλλοι κυνηγάνε τον εαυτό τους, άλλοι τον άνθρωπο, άλλοι την ζωή, άλλοι την ιδέα και άλλοι τον άνθρωπο που αγγίζει την ιδέα.
Δημοσίευση σχολίου